Menu
A+ A A-

Četrdeset dvije godine od smrti nobelovca Ive Andrića Istaknut

  • Objavio:   Miljan Rasevic

ivo andricNa današnji dan, 13. marta 1975. godine, u Beogradu je preminuo Ivo Andrić, srpski i jugoslovenski književnik i diplomata Kraljevine Jugoslavije. Godine 1961. dobio je Nobelovu nagradu za književnost ''za epsku snagu kojom je oblikovao teme i prikazivao sudbine ljudi tokom istorije svoje zemlje''.

Ivo Andrić je rođen 9. oktobra 1892. godine u Docu na Lašvi, opština Travnik. Njegovi roditelji, Antun i Katarina, živjeli su u Sarajevu. Kada je Andrić napunio dvije godine, otac mu umire od tuberkuloze, a majka ga seli kod tetke Ane i njenog muža Ivana Matkovščika u Višegrad.

U Višegradu je završio osnovnu školu, a potom se vraća majci u Sarajevo, gdje 1903. godine upisuje Veliku gimnaziju (Prva gimnazija Sarajevo). U tom periodu počinje pisati poeziju i 1911. godine u časopisu ''Bosanska vila'' objavljuje svoju prvu pjesmu ''U sumrak''.

Kao gimnazijalac, Andrić je bio pripadnik naprednog nacionalističkog pokreta Mlada Bosna i strastveni borac za oslobođenje južnoslovenskih naroda od Austrougarske monarhije. U austrijskom gradu Grac diplomirao je i doktorirao, a vrijeme između dva svjetska rata proveo je u službi u konzulatima i poslanstvima Kraljevine Jugoslavije u Rimu, Bukureštu, Gracu, Parizu, Madridu, Briselu, Ženevi i Berlinu.

Godine 1924. na Filozofskom fakultetu u Gracu brani doktorsku disertaciju pod nazivom ''Razvoj duhovnog života u Bosni pod uticajem turske vladavine''. 

Bio je član Srpse akademije nauka i umjetnosti u koju je primljen 1926. godine. Njegova najpoznatija djela su, pored romana ''Na Drini ćuprija'', i ''Travnička hronika'', ''Prokleta avlija'', ''Gospođica i Jelena, žena koje nema'', ''Omerpaša Latas'' i druga. 

U svojim djelima se uglavnom bavio opisivanjem života u Bosni za vrijeme otomanske vlasti. U Beogradu je osnovana ''Zadužbina Ive Andrića'', prva i najvažnija odredba piščeve oporuke bila je da se njegova zaostavština sačuva kao cjelina i da se, kao legat, odnosno zadužbina, namijeni za opšte kulturne i humanitarne potrebe.

Porijeklo:

Ivo se izravno i nedvosmisleno izjašnjavao kao Srbin i srpski pisac, kako je on to volio da kaže, u "njegovim zrelim godinama i ne od juče". U svom pismu komesaru Srpske književne zadruge (1942) ističe da je srpski pisac, dok u svojim ličnim dokumentima, ličnoj karti (1951), vojnoj knjižici (1951), partijskoj knjižici (1954), izvodima iz matične knjige rođenih i venčanih, u rubrici "narodnost", Ivo unosi "srpska".

S druge strane, dva puta se eksplicitno distancira od hrvatstva: 1933. godine odbijanjem da njegove pjesme uđu u Antologiju hrvatske lirike, a zatim 1954. odbija da se u njegovoj biografiji u Jugoslovenskoj enciklopediji pomene da je hrvatskog porijekla.

 

 

 

Izvor: sarajevo-rs.com

Podijeli ovaj članak

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn
nazad na vrh

Radio Sa-RS