Menu
A+ A A-

Arčibald Rajs - šta smo zaboravili?

  • Objavio:   Redakcija

arcibald rajsRodolf Arčibald Rajs (njem. Rudolph Archibald Reiss) rođen je 8. jula 1875. godine  u mjestu Hauzah, Baden, u Švajcarskoj, a umro je današnji dan, 8. avgusta 1929 godine u Beogradu.

Bio je švajcarski forenzičar, publicista, doktor hemije i profesor na Univerzitetu u Lozani.

Istakao se kao kriminolog radom na istraživanju zločina nad srpskim stanovništvom u vrijeme Prvog svjetskog rata

Ime Arčibalda Rajsa izgovara se svečano, obavezno praćeno sintagmama poput prijatelj srpskog naroda, Evropljanin koji nas je volio, junak istine i pera.

Međutim, čini se da posjedujemo znanje o Rajsovoj ulozi u Prvom svjetskom ratu, dok njegov privatni (raniji i kasniji) život poznajemo dosta površno.

Rajs je imao zavidnu naučnu karijeru. Pošto je doktorirao hemiju na Univerzitetu u Lozani, odmah je počeo da radi kao asistent, a kroz dvije godine docent i nakoncu vanredni profesor kriminalistike.

Osnivač je Instituta za tehničku policiju pri Univerzitetu u Lozani,  proučavao je sudsku medicinu, što ga je kvalifikovalo da se pojavljuje na sudovima u svojstvu vještaka.

Njegovi naučni radovi publikovani su nekoliko stotina puta.

Namjeran da napiše četvorotomni priručnik iz kriminalistike, stigao je da sačini i objavi samo prvi predviđeni dio „Krađe i ubistva“, izuzetno zapažen u stručnoj javnosti.

U profesorskom radu, školovao je buduće policajce iz većine evropskih država.

Karijeru u Švajcarskoj, prekinuo je po dobijanju poziva Ministarskog savjeta Kraljevine Srbije, na samom početku Prvog svjetskog rata.arcibal rajs zlocin

Arčibald dolazi u Srbiju, sa zadatkom da se bavi istraživanjem austrougarskih zločina počinjenih nad srpskim civilnim stanovništvom.

Angažovanje na frontu i prilozi koje je slao francuskim, švajcarskim i holandskim listovima, stavili su Rajsa u nezavidan i neprijatan položaj u Njemačkoj, Austrougarskoj i rodnoj Švajcarskoj, do te mjere da je smatran: „osuđenim na smrt“.

Uvidjevši strahote kojima je izložen srpski živalj, postao je dobrovoljac Srpske vojske i sa njom proveo najveći dio rata.

Sarađivao je sa akademikom prof. dr Slobodanom Jovanovićem, koji je tada obavljao dužnost šefa Presbiroa Vrhovne komande Srpske vojske.

Načelnik Obavještajnog odseka srpske Vrhovne komande pukovnik Danilo Kalafatović rekao je za Rajsa: „Značio je za nas više nego čitavi pukovi neposlate nam savezničke pomoći.“

Ratna sjećanja, Rajs je zabeležio u knjizi „Šta sam video i proživeo u velikim danima“.

Nakon rata, nastavio je da živi u Srbiji. Osim što je svoju imovinu rasprodao, radi pomaganja vojnih invalida, siročadi i ostalih koje je rat unesrećio, neumorno je radio na očuvanju sjećanja na sve srpske žrtve u Velikom ratu.

Skromno imanje na Topčideru, dobio je od države 1921. godine. Na njemu je podigao trošnu kuću u moravskom stilu, po projektu Lazara Lackovića, nadenuvši joj ime „Vila Dobro polje“ u sjećanje na mjesto gdje je Srpska vojska izvojevala važnu pobjedu na Solunskom frontu.

Iste godine, postao je počasni predsjednik Srpskog Aerokluba.

Izrazito poštovan od srpskih vojnika, njegovih saboraca, Rajs je biran za predsjednika mnogih veteranskih, dobrovoljačkih i četničkih udruženja.

Takođe, nalazio se na mjestima člana odbora za izgradnju Ratničkog doma u Beogradu (danas: Dom vojske) i podizanje spomen kosturnice u Mačvanskom Prnjavoru.

 

 

Podijeli ovaj članak

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn
nazad na vrh